Çipura Nedir?
İki gözü arasındaki altın sarısı bant en belirgin özelliğidir; İngilizcedeki gilthead seabream adı da buradan gelir. Gövdesi yassı ve oval, rengi gümüşi grimsidir. Sığ kıyı sularında, deniz çayırlarında, kumlu diplerde ve acı su lagünlerinde yaşar; midye ve diğer kabuklularla beslenir.
Doğal ve Çiftlik Çipurası
Bugün piyasadaki çipuranın büyük bölümü kültür balıkçılığıyla, denizdeki ağ kafeslerde yetiştirilir. Türkiye, Yunanistan ile birlikte çipura yetiştiriciliğinde Akdeniz'in önde gelen ülkeleri arasındadır; çiftlikler ağırlıkla Ege kıyılarında yer alır. Çiftlik çipurası yıl boyunca bulunur ve genellikle porsiyonluk boyda satılır. Doğal çipura ise kıyıya yakın sularda olta ve ağlarla avlanır; daha az bulunur ve daha pahalıdır. Çiftlik balığının eti çoğunlukla biraz daha yağlı, doğal balığınki daha sıkıdır.
İlginç bir özellik olarak çipura, önce erkek olarak olgunlaşıp ilerleyen yaşlarda dişiye dönüşen balıklardandır.
Nasıl Seçilir, Temizlenir ve Saklanır?
- Taze çipuranın gözleri parlak ve dolgun, solungaçları canlı kırmızı, eti sıkı olmalı; deniz kokusu dışında keskin bir koku taşımamalıdır.
- Temizlerken pullar kuyruktan başa doğru bıçağın tersiyle kazınır, karın açılarak iç organlar ve kan pıhtıları alınır, solungaçlar çıkarılır ve balık iyice yıkanır. Sırt yüzgecindeki dikenler sivri olduğundan dikkatli olunmalıdır.
- Taze çipura buzdolabının en soğuk bölümünde en fazla 1–2 gün saklanmalıdır. Daha uzun süre için temizlenip dondurulmalı ve buzdolabında çözdürülmelidir.
Nasıl Pişirilir?
Çipura, ince ve hafif aromalı eti sayesinde sade pişirmelere çok uygundur:
- Izgara: Bütün ya da kelebek açılmış balık zeytinyağı ve tuzla ızgarada pişirilir; her yüzü bir kez çevrilir.
- Fırın: Limon, defne yaprağı ve taze otlarla fırında, yağlı kâğıt içinde ya da tuz kabuğu içinde pişirilebilir.
- Tava: Una bulanan bütün balık ya da filetolar kızgın yağda iki yüzü de kızarana kadar pişirilir. Dağılmaması için tavada karıştırılmaz, yalnızca bir kez çevrilir.
- Buğulama: Domates, biber ve soğan gibi sebzelerle birlikte az suda, ağzı kapalı tencerede pişirilir.
Balık, eti beyazlayıp opaklaştığında ve kılçıktan kolayca ayrıldığında pişmiştir; ortası yarı saydam kalmamalıdır.
Besin Değeri
Çipura iyi bir protein, B12 vitamini, selenyum ve fosfor kaynağıdır. Omega-3 yağ asitleri de içerir; yağ oranı balığın doğal mı çiftlik balığı mı olduğuna ve yetiştirme koşullarına göre değişir. Araştırmalar, haftada iki porsiyon kadar balık tüketimini dengeli beslenmenin bir parçası olarak kalp-damar sağlığıyla ilişkilendirmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Çipura | Yemek Sözlük Podcast
Diğer balık türlerini incelemek için tıklayın.