Çinekop Nedir?
Türkiye'de Karadeniz, İstanbul Boğazı, Marmara ve Ege'de bulunur. Türk balıkçılık geleneğinde lüfer boyuna göre farklı adlar alır: en küçüklerine defne yaprağı, biraz büyüğüne çinekop, ardından sarıkanat ve lüfer, en irilerine ise kofana denir. Çinekop sırtı mavimsi yeşil, yanları gümüşi renkte, küçük boylu bir balıktır.
Mevsimi ve Av Kuralları
Lüfer sürüleri Karadeniz ile Marmara ve Ege arasında göç eder. İlkbaharda beslenmek için kuzeye, Karadeniz'e çıkan balıklar, sonbaharda sular soğumaya başlayınca İstanbul Boğazı üzerinden güneye iner. Çinekop bu nedenle en çok sonbaharda, eylül-kasım döneminde avlanır ve tezgâhlarda görülür. Kıyıya yakın sularda olta ve ağlarla tutulur.
Denizlerde trol ve gırgır gibi ticari ağ avcılığı genel olarak her yıl 15 Nisan ile 31 Ağustos arasında yasaktır; sezon 1 Eylül'de açılır. Lüfer için ayrıca yasal bir asgari avlanma boyu belirlenmiştir; bu boyun altındaki balıkların avlanması, bulundurulması ve satılması yasaktır. Çinekop boyundaki balıkların bir kısmı bu sınırın altında kalabildiğinden, güncel boy sınırı Tarım ve Orman Bakanlığının yürürlükteki tebliğinden kontrol edilmeli, sınırın altındaki yavru balık alınmamalıdır.
Nasıl Seçilir ve Saklanır?
- Gözleri parlak ve dolgun, solungaçları canlı kırmızı, derisi parlak ve eti parmakla bastırınca hemen eski haline dönen balık tazedir.
- Keskin, ekşimsi ya da amonyak benzeri kokan balık alınmamalıdır.
- Lüfer ve çinekop yağlı balıklar olduğundan çabuk bozulur. Taze çinekop buzdolabının en soğuk bölümünde en fazla 1–2 gün saklanmalı, mümkünse aynı gün pişirilmelidir.
- Daha uzun saklanacaksa temizlenip hava almayacak şekilde paketlenerek dondurulmalı ve buzdolabında çözdürülmelidir.
Mutfakta Kullanımı
Çinekop temizlenirken pulları kazınır, karnı açılarak iç organları ve kanı iyice temizlenir, solungaçları çıkarılır. Küçük boydakiler çoğunlukla bütün olarak pişirilir. En bilinen pişirme şekli tavadır: Tuzlanan balık una bulanır ve kızgın yağda iki yüzü de kızarana kadar pişirilir. Izgara, fırın, buğulama ve pilaki de çinekop için yaygın yöntemlerdir. Yanında roka, soğan salatası, limon ve mevsim yeşillikleri ile servis edilir. Çinekop tavası, özellikle İstanbul'da sonbaharın en sevilen balık yemeklerinden biridir.
Balık, eti tamamen beyazlayıp opaklaştığında ve kılçıktan kolayca ayrıldığında pişmiştir; ortası yarı saydam kalmamalıdır.
Besin Değeri
Lüfer ve dolayısıyla çinekop, yağlı balıklar arasında yer alır. İyi bir protein, B12 vitamini ve selenyum kaynağıdır; omega-3 yağ asitleri (EPA ve DHA) içerir. Araştırmalar, haftada iki porsiyon kadar balık tüketimini kalp-damar sağlığı açısından olumlu sonuçlarla ilişkilendirmektedir. Kızartmada kullanılan yağın yemeğin enerji değerini artırdığı da unutulmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Çinekop | Yemek Sözlük Podcast
Diğer balık türlerini incelemek için tıklayın.