Trança Nedir?
Doğu Atlantik'te Portekiz'den Batı Afrika kıyılarına kadar ve Akdeniz'de yaşar; Türkiye'de Ege ve Akdeniz kıyılarında avlanır. Orfoz, lahos ve hani gibi Serranidae familyasındaki balıklarla aynı aileden değildir; lahosun bilimsel adı Epinephelus aeneus'tur.
Trança Nasıl Tanınır?
- Gövdesi yüksek ve yanlardan basıktır; rengi pembemsi-gümüş, sırta doğru kırmızımsı tonlardadır.
- İri ve yaşlı bireylerde alın kısmında belirgin bir kambur gelişir; tür adındaki gibbosus (kamburlu) bu özelliği anlatır.
- Çenelerinin önünde güçlü, köpek dişi biçiminde dişler bulunur.
- Genellikle 30–60 cm boyunda yakalanır; çok iri bireyler 1 metreye yaklaşabilir.
Yaşam Alanı ve Av Dönemi
Trança kıta sahanlığında, yaklaşık 20 ile 200 metre derinlikler arasında, kayalık ve kumlu-çamurlu diplerde yaşar. Gençleri kıyıya daha yakın, sığ sularda bulunurken iri bireyler daha derinlere çekilir. Etçil bir balıktır; balık, kalamar ve kabuklularla beslenir. Çoğunlukla paragat ve olta ile, zaman zaman da ağlarla avlanır. Tezgâhlarda bulunması mevsime ve av şansına bağlıdır; sık rastlanan bir balık değildir.
Türkiye'de ticari ve amatör balıkçılık, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın dönemsel tebliğleriyle düzenlenir; trol ve gırgır avcılığı her yıl ilkbahar ortasından sonbahar başına kadar yasaktır. Güncel av yasakları ve asgari av boyları için yürürlükteki tebliğe bakılmalı, boyu küçük balıklar satın alınmamalıdır.
Seçimi, Saklanması ve Pişirilmesi
Taze trançanın gözleri parlak ve dolgun, solungaçları canlı kırmızı, eti diri olmalıdır; parmakla bastırıldığında iz kalmamalı ve deniz kokusu taşımalıdır. Temizlenmiş taze balık buzdolabının en soğuk bölümünde (0–4 °C) en fazla 1–2 gün saklanmalıdır. Daha uzun süre için temizlenip porsiyonlanarak -18 °C'de dondurulabilir ve birkaç ay içinde tüketilebilir; çözdürme buzdolabında yapılmalıdır.
Beyaz, sıkı ve az yağlı eti pişirildiğinde kolay dağılmaz. Izgara, sebzeli fırın, tuzda balık, buğulama ve domatesli güveç gibi Ege ve Akdeniz usullerine uygundur; iri balıklar dilim ya da fileto hâlinde pişirilir. Tadı hafif ve tatlımsı olduğundan yoğun soslar yerine zeytinyağı, limon, defne yaprağı ve taze otlarla sade biçimde hazırlanması balığın kendi aromasını öne çıkarır. Bütün pişirilecek balığın pulları ayıklanmalı, iç organları ve solungaçları temizlenmelidir. Balık, eti tamamen beyaz ve opak hâle gelip kılçıktan ve kemikten kolayca ayrılana kadar pişirilmelidir.
Besin Değeri
Trança yüksek kaliteli protein içeren, yağı düşük bir balıktır. B12 vitamini, selenyum ve fosfor içerir; bir miktar omega-3 yağ asidi de sağlar. Etçil ve uzun ömürlü balıklarda cıva birikebildiğinden hamileler, emziren anneler ve küçük çocuklar için iri yırtıcı balıkları sık tüketmek yerine farklı balık türlerini dönüşümlü tercih etmek önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Trança | Yemek Sözlük Podcast
Diğer balık türlerini incelemek için tıklayın.