Kiraz nedir?

Kiraz Nedir?

Yakın akrabası vişne (Prunus cerasus) ise daha ekşidir. Kirazın anavatanı Anadolu, Kafkasya ve Hazar Denizi çevresini içine alan bölge olarak kabul edilir. Bir rivayete göre Romalı komutan Lucullus kirazı Giresun'dan (antik adıyla Kerasus) Roma'ya götürmüş ve meyvenin pek çok dildeki adı bu şehirden gelmiştir. Türkiye bugün dünyanın en büyük kiraz üreticisidir ve önemli bir ihracatçıdır.

Kiraz Çeşitleri ve Mevsimi

Türkiye'de en çok yetiştirilen ve ihraç edilen çeşit, iri, koyu kırmızı ve sert etli 0900 Ziraat'tir. Sarı zemin üzerine kırmızı yanaklı Napolyon kirazı da çok bilinir. Bunların yanında Lambert, Bing ve Sweetheart gibi yabancı kökenli çeşitler de yetiştirilir. Başlıca üretim yerleri arasında Manisa, İzmir, Isparta, Konya, Afyonkarahisar, Amasya ve Bursa sayılabilir. Kiraz mevsimi rakıma göre mayıs sonundan temmuz sonuna kadar sürer; sıcak ve alçak bölgelerde erken, yüksek yerlerde geç olgunlaşır.

Nasıl Yetiştirilir?

Kiraz bahçeleri tohumla değil, anaç üzerine aşılanmış fidanlarla kurulur; tohumdan yetişen ağaç ana çeşidin özelliklerini taşımaz. Kiraz ağacı derin, süzek ve havadar toprakları sever; su tutan ağır topraklarda kök sorunları yaşanır. Meyve verebilmesi için kışın yeterli soğuklanmaya ihtiyaç duyar, ancak çiçeklenme döneminde ilkbahar donlarına karşı hassastır. Hasat zamanı yağan yağmur meyvelerin çatlamasına neden olabilir. Çoğu çeşit kendi çiçek tozuyla meyve tutmadığı için bahçeye uyumlu tozlayıcı çeşitler de dikilir.

Seçimi, Saklanması ve Kullanımı

Parlak kabuklu, sert, dolgun ve sapı yeşil kirazlar tazedir. Kiraz yıkanmadan, sapıyla birlikte buzdolabında saklanmalı ve birkaç gün içinde yenmelidir; yenmeden hemen önce yıkanmalıdır. Uzun süre saklamak için çekirdekleri çıkarılıp tepside tek kat halinde dondurulur, ardından poşetlere aktarılır; bu şekilde birkaç ay saklanabilir. Kiraz taze olarak yenmesinin yanı sıra reçel, komposto, hoşaf, şurup, pasta ve tart yapımında kullanılır. Reçel ve tatlılarda kullanılacak kirazların çekirdekleri, çekirdek çıkarma aleti ya da bir pipet yardımıyla kolayca ayıklanabilir.

Besin Değeri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Taze kirazın 100 gramında yaklaşık 63 kcal bulunur. Potasyum, lif, bir miktar C vitamini ve özellikle koyu renkli çeşitlerde antosiyaninler gibi polifenoller içerir; sodyum ise yok denecek kadar azdır. Uyku düzeniyle ilgili melatonin araştırmaları daha çok vişne ve vişne suyu üzerinde yapılmıştır. Kirazın kanseri önlediği, iltihabı yok ettiği, cildi gençleştirdiği ya da vücudun pH dengesini değiştirdiği yönündeki iddialar bilimsel olarak desteklenmez.

• Kiraz çekirdeğinin içindeki tohum ve ağacın yaprakları, vücutta siyanüre dönüşebilen bileşikler içerir. Arada bir yutulan bütün çekirdek genellikle zararsızdır; ancak çekirdekler kırılıp çiğnenmemeli, yapraklar çay olarak tüketilmemelidir.
• Küçük çocuklar için çekirdekler boğulma riski taşır; kiraz onlara çekirdeği çıkarılarak verilmelidir.
• Fazla kiraz yemek bazı kişilerde gaz, şişkinlik ve ishal yapabilir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer meyveleri incelemek için tıklayın.