Üzüm nedir?

Üzüm Nedir?

Asmanın Güney Kafkasya ve Yakın Doğu'da binlerce yıl önce kültüre alındığı kabul edilir; Anadolu bağcılığın en eski merkezlerinden biridir. Bugün Türkiye dünyanın önde gelen üzüm üreticileri arasındadır ve kuru üzüm ihracatında ilk sıralarda yer alır.

Türkiye'de Üzüm Yetiştiriciliği ve Çeşitleri

Üzüm Türkiye'nin hemen her bölgesinde yetişir. Manisa, İzmir ve Denizli'yi kapsayan Ege Bölgesi, özellikle Sultani Çekirdeksiz çeşidiyle sofralık ve kurutmalık üzümde öne çıkar. Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu, Trakya ve Akdeniz Bölgesi'nde de geniş bağlar bulunur.

• Sofralık çeşitler: Sultani Çekirdeksiz, Razakı, Çavuş ve Hamburg Misketi gibi.
• Şaraplık yerli çeşitler: Kalecik Karası, Öküzgözü, Boğazkere, Narince ve Emir gibi.
• Kurutmalık çeşitler: Başta Sultani Çekirdeksiz olmak üzere ince kabuklu, çekirdeksiz çeşitler.

Mevsimi, Seçimi ve Saklanması

Üzüm hasadı çeşide ve bölgeye göre temmuz sonundan ekime kadar sürer. Taneleri dolgun ve sıkı, sapına sağlam tutunmuş, sapı yeşil ve taze görünen salkımlar seçilmelidir; ezik, sulanmış ya da küflü taneler içeren salkımlar alınmamalıdır. Yıkanmadan, hava alan bir kap içinde buzdolabında saklanan üzüm birkaç gün ile bir hafta arası tazeliğini korur. Toz ve tarım ilacı kalıntılarını azaltmak için yemeden hemen önce bol akan suyla iyice yıkanmalıdır.

Türk Mutfağında Üzüm

Taze tüketilmesinin yanında üzüm, Anadolu mutfağında pek çok geleneksel ürünün hammaddesidir:

• Pekmez: Üzüm şırasının kaynatılarak koyulaştırılmasıyla yapılır.
• Kuru üzüm: Güneşte ya da kurutma tesislerinde kurutulur; hoşaf, iç pilav ve tatlılarda kullanılır.
• Pestil, cevizli sucuk ve köfter: Üzüm şırasının nişasta ya da unla pişirilip kurutulmasıyla hazırlanır.
• Sirke: Üzüm suyunun önce alkol, ardından asetik asit fermantasyonundan geçirilmesiyle elde edilir.
• Asma yaprağı: Taze ya da salamura yaprakları zeytinyağlı ve etli sarmalarda kullanılır.

Besin Değeri ve Dikkat Edilecekler

Taze üzümün 100 gramında yaklaşık 70 kcal bulunur; enerjisinin büyük bölümü glikoz ve fruktozdan gelir. Potasyum ve K vitamini içerir; C vitamini miktarı ise düşüktür. Kabuğu ve çekirdeği, özellikle koyu renkli çeşitlerde, antosiyaninler ve resveratrol gibi polifenoller içerir. Araştırmalar bu bileşikleri çeşitli sağlık etkileriyle ilişkilendirmektedir; ancak üzüm ya da üzüm suyu tüketiminin belirli hastalıkları önlediği kanıtlanmış değildir. Kuru üzüm ve pekmez şeker açısından yoğun olduğundan ölçülü tüketilmeli, diyabet hastaları porsiyon miktarına dikkat etmelidir.

• Bütün üzüm taneleri küçük çocuklarda boğulma riski taşır; küçük çocuklara uzunlamasına ikiye ya da dörde bölünerek verilmelidir.
• Üzüm ve kuru üzüm köpeklerde böbrek yetmezliğine yol açabilir; evcil hayvanlara verilmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer meyveleri incelemek için tıklayın.