Portakal nedir?

Portakal Nedir?

Genetik çalışmalar, tatlı portakalın çok eski dönemlerde pomelo ile mandalinanın melezlenmesiyle ortaya çıktığını göstermektedir. Anavatanı Güney Çin, Kuzeydoğu Hindistan ve Güneydoğu Asya'yı kapsayan bölgedir; burada binlerce yıldır yetiştirilmektedir. Tatlı portakal Akdeniz'e 15. ve 16. yüzyıllarda, büyük ölçüde Portekizli tüccarlar aracılığıyla yayılmıştır; Türkçedeki “portakal” adının da Portekiz'den geldiği kabul edilir.

Nerede Yetişir? Çeşitleri ve Mevsimi

Portakal tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişir; dondan zarar gördüğü için soğuk bölgelerde yetiştirilemez. Brezilya, Hindistan, Çin, ABD, Meksika ve İspanya başlıca üreticiler arasındadır. Türkiye'de portakal üretimi Akdeniz kıyı şeridinde, özellikle Adana, Mersin, Antalya ve Hatay'da yoğunlaşır; Ege'nin bazı kıyı kesimlerinde de yetiştirilir.

• Washington Navel: Ucunda göbek benzeri küçük bir ikinci meyve oluşumu bulunan, çekirdeksiz ya da az çekirdekli sofralık bir çeşittir.
• Valencia: Geç olgunlaşan, sulu ve meyve suyu için de tercih edilen bir çeşittir.
• Yafa (Shamouti): Kalın kabuklu, kolay soyulan, aromatik bir çeşittir.
• Kan portakalı: Antosiyanin pigmentleri nedeniyle eti kırmızı ya da bordo renkte olan çeşitlerdir.

Türkiye'de portakal mevsimi çeşide göre değişmekle birlikte genellikle kasımda başlar ve ilkbahara kadar sürer; geç çeşitler yaz başına kadar bulunabilir.

Seçme, Saklama ve Mutfakta Kullanım

Boyutuna göre ağır, kabuğu sıkı ve parlak, yumuşamış noktası ve küfü olmayan portakallar seçilmelidir. Kabuk rengi her zaman olgunluğu göstermez; olgun portakalların kabuğunda yeşillik kalabilir. Portakal oda sıcaklığında yaklaşık bir hafta, buzdolabının sebzeliğinde birkaç hafta saklanabilir. Sıkılmış portakal suyu buzdolabında tutulmalı ve kısa sürede içilmelidir.

Portakal çoğunlukla taze yenir ya da suyu sıkılarak içilir. Kek, kurabiye, reçel, marmelat ve şerbetli tatlılarda kullanılır; kabuğu rendelenerek tatlılara aroma verir, şekerlenerek portakal kabuğu tatlısı yapılır. Bazı turunçgillerin kabuğu hasattan sonra mumlandığı için kabuğu kullanılacak portakal ılık suyla iyice yıkanmalıdır.

Portakalın Besin Değeri

100 gram portakal yaklaşık 47 kcal enerji, 12 gram karbonhidrat ve 2,4 gram lif içerir. Portakal çok iyi bir C vitamini kaynağıdır: 100 gramında yaklaşık 53 mg C vitamini bulunur ve orta boy bir portakal yetişkinlerin günlük C vitamini ihtiyacının büyük bölümünü karşılayabilir. Ayrıca folat ve potasyum içerir; hesperidin gibi flavonoidler de barındırır. A vitamini miktarı ise düşüktür.

C vitamini bağışıklık sisteminin normal işleyişinde, kolajen oluşumunda ve bitkisel kaynaklı demirin emiliminde rol oynar. Bu nedenle portakal, demir içeren bitkisel besinlerle birlikte tüketildiğinde demir emilimine katkı sağlayabilir; ancak kansızlığı tedavi etmez. Portakal suyu, bütün meyveye göre daha az lif içerir ve şekeri daha hızlı emilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Asitli yapısı nedeniyle portakal, reflü ve mide yanması şikâyeti olan bazı kişilerde belirtileri artırabilir. Turunç olarak bilinen acı portakal (Citrus × aurantium) ise greyfurt gibi bazı ilaçlarla etkileşebilir; düzenli ilaç kullananların bu konuyu doktoruna sorması önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer meyveleri incelemek için tıklayın.