Muz

Muz Nedir?

Muz, muzgiller (Musaceae) familyasına ait Musa cinsindeki bitkilerin uzun, kavisli ve kabuklu meyvesidir. Bugün yenen tatlı muzların büyük kısmı, Güneydoğu Asya kökenli Musa acuminata ve Musa balbisiana türlerinden türetilmiş çekirdeksiz kültür çeşitleridir. Ağaç gibi görünse de muz bitkisi odunlaşmayan, iri bir otsu bitkidir; gövde sanılan kısım iç içe sarılmış yaprak kınlarından oluşur. Muz tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişir; Türkçedeki adı Arapça mawz sözcüğünden gelir.

Muz Nerelerde Yetişir?

Muz sıcaklık, nem ve dondan korunma ister; bu nedenle dünyanın her yerinde değil, ekvator çevresindeki tropikal kuşakta ve donun nadir görüldüğü subtropikal bölgelerde yetiştirilir. Hindistan, Çin, Endonezya, Brezilya, Ekvador ve Filipinler başlıca üretici ülkeler arasındadır. Dünya ticaretinde en büyük payı Cavendish çeşit grubu alır.

Türkiye'de muz yetiştiriciliği Akdeniz kıyısındaki korunaklı, ılık alanlarda yoğunlaşır. Mersin'in Anamur ve Bozyazı ilçeleri ile Antalya'nın Alanya ve Gazipaşa ilçeleri geleneksel üretim bölgeleridir. Son yıllarda örtü altı (sera) yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasıyla üretim Akdeniz ve Ege kıyısındaki başka ilçelere de yayılmıştır.

Muz Çeşitleri ve Olgunluk

• Tatlı (sofralık) muz: Çiğ yenen, olgunlaştıkça nişastası şekere dönüşen sarı kabuklu muzlardır.
• Pişirmelik muz (plantain): Daha nişastalı ve az tatlıdır; Afrika, Latin Amerika ve Asya mutfaklarında kızartılarak, haşlanarak ya da püre yapılarak tüketilir.
• Kırmızı ve küçük (parmak) muzlar: Kabuk rengi ve boyutuyla ayrılan, daha az yaygın çeşitlerdir.

Yeşil muzda dirençli nişasta oranı yüksektir. Muz sarardıkça ve kabuğunda kahverengi benekler çıktıkça şeker oranı artar, meyve yumuşar ve tatlanır.

Muz Nasıl Seçilir ve Saklanır?

Hemen yenecekse sarı, hafif benekli muzlar; birkaç gün sonra yenecekse uçları yeşil olanlar seçilebilir. Muz oda sıcaklığında, doğrudan güneş almayan bir yerde saklanır. Muz etilen gazı saldığı için yanındaki meyvelerin olgunlaşmasını da hızlandırır; olgunlaşmayı yavaşlatmak için ayrı tutulabilir. Tam olgunlaşmış muz buzdolabına konursa kabuğu kararır, ancak içi birkaç gün daha yenebilir durumda kalır. Fazla olgunlaşan muzlar soyulup dilimlenerek dondurulabilir; bu muzlar kek ve smoothie için uygundur.

Mutfakta Muz

Muz en çok çiğ olarak, kahvaltıda, yulaf ezmesiyle ya da yoğurtla tüketilir. Türk mutfağında muzlu süt, muzlu kek, magnolia ve yaş pasta gibi tatlılarda sıkça kullanılır. Çok olgun muzlar ezilerek keklerde şekerin bir kısmının yerine kullanılabilir. Pişirmelik muzlar ise birçok tropikal ülkede patates gibi ana yemeklerin yanında servis edilir.

Muzun Besin Değeri

100 gram muz yaklaşık 89 kcal enerji, 23 gram karbonhidrat (bunun yaklaşık 12 gramı şeker) ve 2,6 gram lif içerir. Muz iyi bir potasyum ve B6 vitamini kaynağıdır; ayrıca C vitamini, magnezyum ve manganez içerir. Potasyum, sinir ve kas işlevlerinde ve kan basıncının düzenlenmesinde rol oynar. Muz B12 ve D vitamini içermez; kalsiyum ve A vitamini miktarı da çok düşüktür.

Sağlıklı kişilerde normal miktarda muz tüketimi potasyum fazlalığına yol açmaz. Ancak böbrek hastalığı olanlar ve kandaki potasyumu yükseltebilen bazı ilaçları kullananlar muz tüketimini doktorlarıyla konuşmalıdır. Lateks alerjisi olan kişilerde muza karşı çapraz alerji görülebilir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer meyveleri incelemek için tıklayın.