Trabzon Hurması Nedir?
Kaki ya da Japon hurması adlarıyla da bilinir. Anavatanı Çin'dir; Japonya ve Kore'de yüzyıllardır yetiştirilir. Adında hurma geçse de palmiye ağacında yetişen hurmayla (Phoenix dactylifera) akrabalığı yoktur. Türkiye'de Karadeniz kıyılarında ve Akdeniz Bölgesi'nde, ılık ve nemli iklime sahip yerlerde yetiştirilir. Ağacı yaprak döken bir türdür; sonbaharda yapraklarını döktükten sonra dallarda kalan turuncu meyveleriyle kolayca tanınır.
Buruk ve Buruk Olmayan Çeşitler
Trabzon hurmaları tadındaki burukluğa (tanen) göre iki ana gruba ayrılır:
- Buruk çeşitler: Hachiya bu grubun bilinen örneğidir; meyvesi genellikle sivri uçlu, meşe palamudunu andıran biçimdedir. Sertken içerdiği yüksek tanen nedeniyle ağzı büzer, yenmez. Meyve tamamen yumuşayıp jöle kıvamına geldiğinde burukluk kaybolur ve çok tatlı bir tat ortaya çıkar.
- Buruk olmayan çeşitler: Fuyu bu grubun en bilinen örneğidir; basık, domatesi andıran biçimdedir. Eti turuncudur ve sertken, elma gibi kıtır kıtır yenebilir.
Bazı çeşitlerde ise meyvenin tozlanıp çekirdek bağlamasına bağlı olarak çekirdek çevresindeki et kahverengileşir ve burukluk azalır. Halk arasında çikolatalı hurma denen meyveler bu tiptir; kahverengi et Fuyu'nun değil, tozlanmaya duyarlı bu çeşitlerin özelliğidir. Piyasada satılan bazı buruk çeşitlerin burukluğu da hasattan sonra karbondioksit uygulamasıyla giderilerek sertken yenebilir hâle getirilir.
Mevsimi, Seçimi ve Saklanması
Hasat mevsimi ekim ayında başlar ve kış başına kadar sürer. Buruk çeşitler sert alınırsa oda sıcaklığında bekletilerek yumuşatılır; elma ya da muzla aynı kaba konması olgunlaşmayı hızlandırır. Tam olgunlaşmış, yumuşak meyve buzdolabında birkaç gün dayanır. Fuyu tipi sert meyveler buzdolabında daha uzun süre saklanabilir. Kabuğunda çatlak, küf ya da sulanma olan meyveler alınmamalıdır. Buruk bir çeşit sertken alındığında, tamamen yumuşayıp kabuğu hafif saydamlaşana kadar beklenmeli; erken yenen meyvenin burukluğu ağızda uzun süre hissedilir. Yumuşamış hurmalar kolay ezildiğinden tek kat hâlinde üst üste konmadan saklanmalıdır.
Nasıl Tüketilir?
Yumuşak hurmalar genellikle ikiye kesilip kaşıkla yenir; sert çeşitler yıkanıp dilimlenerek kabuğuyla ya da soyularak meyve tabaklarında ve salatalarda kullanılır. Püresi muhallebi, dondurma, kek, smoothie ve reçellerde değerlendirilir. Japonya'da hoshigaki, Kore'de gotgam adıyla bilinen kurutulmuş hurma da geleneksel bir kış yiyeceğidir.
Besin Değeri ve Dikkat Edilecekler
Trabzon hurmasının 100 gramında yaklaşık 70 kcal bulunur. İyi bir lif kaynağıdır; vücutta A vitaminine dönüşebilen beta karoten ile bir miktar C vitamini, potasyum ve manganez içerir. Turuncu rengini karotenoidlerden alır.
Henüz olgunlaşmamış buruk hurmadaki tanenler, midede başka besinlerle birleşerek sindirilemeyen bir kitle (bezoar) oluşturabilir. Bu risk özellikle aç karnına çok miktarda tüketildiğinde ve daha önce mide ameliyatı geçirmiş kişilerde artar. Bu nedenle buruk hurmalar tam olgunlaşmadan yenmemeli, büyük miktarlar tek seferde tüketilmemelidir.
Sık Sorulan Sorular
Diğer meyveleri incelemek için tıklayın.