BMI (Vücut Kitle İndeksi) Ne Ölçer, Ne Ölçmez?
Vücut kitle indeksi, kilonun boyun karesine bölünmesiyle elde edilen basit bir orandır. 1830'larda Belçikalı matematikçi Adolphe Quetelet tarafından toplulukları incelemek için geliştirilmiştir — bireyleri değerlendirmek için değil. Bu ayrım, BMI'nin hem neden bu kadar yaygın hem de neden bu kadar sık yanlış yorumlandığını açıklar.
Örnek: 70 kg ve 1,75 m için 70 ÷ (1,75 × 1,75) = 22,9
Dünya Sağlık Örgütü Sınıflandırması
- 18,5 altı: Zayıf
- 18,5 – 24,9: Normal aralık
- 25 – 29,9: Fazla kilolu
- 30 – 34,9: Obezite (1. derece)
- 35 – 39,9: Obezite (2. derece)
- 40 ve üzeri: İleri derece obezite
BMI'nin Göremedikleri
Formül yalnızca iki sayı kullanır: kilo ve boy. Dolayısıyla şunları ayırt edemez:
- Kas ile yağ: Kaslı bir sporcu ile aynı kilodaki hareketsiz bir kişi aynı BMI'yi alır. Profesyonel sporcuların önemli bir kısmı BMI'ye göre "fazla kilolu" kategorisindedir.
- Yağın dağılımı: Bel çevresinde toplanan yağ metabolik açıdan en riskli olanıdır; BMI bunu göremez.
- Yaş: İleri yaşta kas kaybı yaşandığı için BMI normal görünürken vücut yağ oranı yüksek olabilir.
- Etnik farklılıklar: Güney ve Doğu Asya kökenli topluluklarda metabolik risk daha düşük BMI değerlerinde başlar; bu gruplar için sınırlar aşağı çekilir.
- Çocuklar ve gebeler: Bu gruplarda yetişkin sınıflandırması geçerli değildir.
O Hâlde Neden Kullanılıyor?
Çünkü ucuz, hızlı ve tekrarlanabilir. Bir mezura ve tartıdan başka hiçbir şey gerektirmez, ve büyük gruplarda toplum sağlığı eğilimlerini gerçekten iyi tahmin eder. Sorun, topluluk için tasarlanmış bir aracın bireysel bir teşhis gibi okunmasıdır.
Yanına Ne Bakmalı?
BMI'yi tek başına değil, şunlarla birlikte değerlendirin:
- Bel/boy oranı: Bel çevreniz boyunuzun yarısından az olmalı. Tek bir mezurayla ölçülür ve BMI'nin kaçırdığı karın yağını yakalar.
- Vücut yağ oranı: Kilonun bileşimini gösterir.
- Kan değerleri: Açlık kan şekeri, kolesterol ve kan basıncı, tartının söylemediğini söyler.
BMI bir tarama aracıdır, teşhis değildir. Sonucunuz normal aralığın dışındaysa bunu bir hekimle değerlendirmek doğru adımdır.
