Kırmızı Mercimek

Kırmızı Mercimek Nedir?

Kırmızı mercimek, baklagiller (Fabaceae) familyasından mercimek bitkisinin (Lens culinaris) kabuğu soyulmuş tohumlarıdır. Tanenin dış zarı kahverengi ya da yeşilimsidir; bu zar soyulduğunda içindeki turuncu-kırmızı renkli çenekler ortaya çıkar. Piyasada çoğunlukla ikiye ayrılmış (kırık) olarak, daha az oranda da bütün tane halinde satılır. Mercimek, Bereketli Hilal bölgesinde ilk evcilleştirilen bitkiler arasında yer alan, insanlığın en eski kültür bitkilerinden biridir. Türkiye önemli kırmızı mercimek üreticilerindendir; üretimin büyük bölümü Güneydoğu Anadolu'da, özellikle Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Gaziantep ve Adıyaman çevresinde yapılır.

Nasıl ve Ne Zaman Yetiştirilir?

Mercimek serin iklim baklagilidir ve kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Güneydoğu Anadolu'da kırmızı mercimek sonbaharın sonunda ya da kış başında ekilir, kışı genç bitki olarak geçirir ve mayıs-haziran aylarında hasat edilir. Genellikle sulanmadan, yağışa dayalı olarak yetiştirilir. Fazla nem ve su birikmesi kök çürüklüğü ile mantar hastalıklarına yol açtığı için iyi drene olan topraklar tercih edilir. Baklagil olduğundan köklerindeki bakteriler aracılığıyla havadaki azotu toprağa bağlar; bu nedenle buğday ve arpa gibi hububatla sıralı ekimde değerli bir bitkidir.

Mutfakta Kullanımı

Kırmızı mercimek ıslatma gerektirmez ve 15–20 dakika gibi kısa bir sürede pişer. Pişerken dağılıp kolayca ezildiği için çorba ve köfte gibi kıvamlı yemeklerin ana malzemesidir. Pişirmeden önce ayıklanıp taş ve yabancı maddeler ayrılmalı, suyu berraklaşana kadar yıkanmalıdır.

• Mercimek çorbası: Soğan, havuç ve patatesle pişirilip blenderdan geçirilen, üzerine tereyağında kızdırılmış pul biber ya da nane gezdirilen klasik Türk çorbasıdır.
• Ezogelin çorbası: Kırmızı mercimeğe bulgur, pirinç, salça ve kuru nane eklenerek yapılır.
• Mercimek köftesi: Mercimek suyunu çekene kadar haşlanır, sıcakken ince bulgur eklenip dinlenmeye bırakılır. Ardından salçayla kavrulmuş soğan, baharatlar, yeşil soğan ve maydanozla yoğrulup şekil verilir; fırında ya da tavada ayrıca pişirilmez.
• Dal yemekleri: Hint mutfağında masoor dal adıyla bilinen kırmızı mercimek, baharatlı dal yemeklerinde kullanılır.

Besin Değeri

Kırmızı mercimek iyi bir bitkisel protein kaynağıdır; kuru haliyle 100 gramında yaklaşık 24 g protein bulunur. Ayrıca iyi bir lif kaynağıdır ve folat, demir, potasyum, magnezyum ve fosfor içerir. Potasyum, dengeli bir beslenme düzeninin parçası olarak yüksek kan basıncının kontrolüne katkıda bulunur. Mercimekteki demir bitkisel (hem olmayan) demir olduğundan, yemeğin yanına limon, maydanoz ya da biber gibi C vitamini kaynakları eklemek emilimini artırır. Kabuğu soyulduğu için yeşil mercimeğe göre biraz daha az lif içerir.

Saklama ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kırmızı mercimek serin, kuru ve karanlık bir yerde, ağzı sıkıca kapanan bir kapta saklanmalıdır. Bu koşullarda genellikle bir yıla kadar kalitesini korur; eskidikçe daha geç pişer. Böcek, küf ya da topaklanma görülen ürün kullanılmamalıdır. Pişmiş mercimek yemekleri soğuduktan sonra buzdolabına alınmalı ve 3–4 gün içinde tüketilmelidir. Mercimek çiğ yenmez, mutlaka pişirilerek tüketilir. Baklagiller bazı kişilerde gaz ve şişkinliğe yol açabilir; az miktarla başlamak ve iyi pişirmek bu şikâyetleri azaltabilir.

Sık Sorulan Sorular

Diğer bakliyatları incelemek için tıklayın.